Przejdź do zawartości

LLM Wiki po polsku: przewodnik po pomyśle Karpathy’ego

W kwietniu 2026 roku Andrej Karpathy, współzałożyciel OpenAI, opublikował krótki tekst „LLM Wiki”. Zachęcam do lektury oryginału. Poniżej nie ma tłumaczenia. Własnymi słowami opisuję pomysł, żeby polski użytkownik wiedział, co wkleja swojemu agentowi, i cytuję kilka krótkich zdań. Prawa do oryginału ma autor. Chcesz przeczytać całość po polsku? Wklej link swojemu Claude’owi i napisz: „Przetłumacz mi ten tekst na polski”. Tłumaczenie zrobisz wtedy na własny użytek.

Dziękuję Andrejowi Karpathy’emu za ten tekst. Wielu z nas nauczył, jak pracować z AI na co dzień.

Pomysł w skrócie

Zwykle pracujemy z AI tak: wrzucamy dokumenty, zadajemy pytanie, a model za każdym razem szuka odpowiedzi od zera. Nic się nie odkłada. Karpathy proponuje odwrotnie. Model czyta źródło raz i dopisuje to, czego się dowiedział, do stałej bazy notatek w plikach Markdown: aktualizuje strony o ludziach i tematach, łączy je odnośnikami, zaznacza, gdzie nowe informacje przeczą starym. Z każdym źródłem i każdym pytaniem baza jest pełniejsza. Karpathy nazywa ją „a persistent, compounding artifact”, czyli trwałym dorobkiem, który rośnie jak procent składany.

Do czego to się nadaje według autora: śledzenie własnych celów i zdrowia, research prowadzony tygodniami, notatki do czytanej książki, wiki zespołu w firmie, analiza konkurencji, planowanie podróży.

Trzy warstwy: źródła, notatki i plik zasad

  1. Źródła. Artykuły, dokumenty, notatki, eksporty rozmów. Model je czyta, ale nigdy ich nie zmienia. To jest punkt odniesienia, gdy coś trzeba sprawdzić.
  2. Wiki. Folder krótkich stron Markdown, które w całości pisze i utrzymuje model: streszczenia, strony o osobach i pojęciach, porównania, przegląd całości. Ty je czytasz, on je prowadzi.
  3. Schemat. Jeden plik z zasadami: jak zbudowana jest wiki, jakie są konwencje, co robić krok po kroku. W Claude Code to CLAUDE.md, w Codexie AGENTS.md. Zasady dopracowujecie razem z czasem.

Trzy czynności: wczytanie, pytanie i porządki

  • Wczytanie (ingest). Dodajesz źródło, model je czyta, omawia z Tobą najważniejsze wnioski, pisze streszczenie i poprawia wszystkie strony, których to dotyczy. U Karpathy’ego jedno źródło rusza zwykle 10–15 stron. On sam woli wczytywać po jednym i czytać wynik.
  • Pytanie (query). Pytasz, model szuka w wiki i odpowiada z odnośnikami do stron. Odpowiedź może być tabelą, wykresem albo slajdami. Dobrą odpowiedź warto zapisać jako nową stronę, żeby nie zginęła w historii czatu.
  • Porządki (lint). Co jakiś czas model sprawdza bazę: sprzeczności, przeterminowane twierdzenia, strony, do których nic nie prowadzi, brakujące połączenia, luki do uzupełnienia.

Spis i dziennik wystarczą do nawigacji

  • index.md to spis wszystkich stron z jednym zdaniem o każdej, ułożony tematami. Model czyta go najpierw, zanim zacznie szukać. Według autora wystarcza to przy około stu źródłach i kilkuset stronach, bez wyszukiwarek wektorowych.
  • log.md to dziennik: co i kiedy zrobiono, tylko dopisywany. Każdy wpis zaczyna się tak samo, więc ostatnie operacje da się wyciągnąć jednym prostym poleceniem.

Narzędzia, które pomagają (wszystkie opcjonalne)

  • Obsidian jako okno na wiki: widok grafu pokazuje, co jest centrum, a co sierotą. Karpathy pisze: „Obsidian is the IDE; the LLM is the programmer; the wiki is the codebase”. Po polsku: Obsidian to okno, model to ten, kto pisze, a wiki to Twoja wiedza.
  • Obsidian Web Clipper do zapisywania artykułów ze stron jako Markdown, z obrazkami pobranymi na dysk.
  • Git, bo „the wiki is just a git repo of markdown files”: masz historię każdej zmiany i możesz pracować z innymi.
  • Gdy baza urośnie, wyszukiwarka po plikach (autor wymienia qmd) albo prosty skrypt, który model napisze sam.

Dlaczego to działa

Ludzie porzucają własne wiki, bo nudzi ich prowadzenie porządku, a nie czytanie czy myślenie. Karpathy: „The tedious part of maintaining a knowledge base is not the reading or the thinking — it’s the bookkeeping.” Model się nie nudzi i bez narzekania poprawi odnośniki w piętnastu plikach. Ty wybierasz źródła i zadajesz pytania. Autor przypomina też Memexa, czyli wizję osobistej bazy wiedzy opisaną przez Vannevara Busha w 1945 roku.

Jak tego użyć

Oryginał to plik z pomysłem, a nie gotowy program. Wklejasz link albo treść swojemu agentowi i razem budujecie wersję dla siebie. Układ folderów, zasady i narzędzia zależą od tego, do czego Ci baza służy. Wszystko jest opcjonalne: bierzesz to, co pomaga.


Dodatek od Leszka: wywiad startowy

Czego w oryginale nie ma. Karpathy nie opisuje, jak model ma poznać właściciela. Nowy drugi mózg jest pusty, a najwięcej daje wtedy, gdy wie, kim jesteś, z kim pracujesz i do czego zmierzasz. Dlatego dokładam wywiad: model zadaje pytania jedno po drugim i po każdym bloku zapisuje strony w wiki. Pełny prompt (założenie mózgu i wywiad) jest wyżej, w części Prompt startowy. Jeśli masz już mózg założony według Karpathy’ego, wklej tylko to:

Przeczytaj CLAUDE.md, index.md i log.md. Przeprowadź ze mną wywiad startowy, żeby wypełnić tę wiki.
Zasady: jedno pytanie naraz; dopytujesz, zanim pójdziesz dalej; po każdym bloku zapisujesz albo
aktualizujesz strony, dopisujesz je do index.md i wpis do log.md; nie wpisujesz niczego, czego nie
powiedziałem; mogę powiedzieć „pomiń”; mówisz krótko i co blok podajesz, gdzie jesteśmy.
Zacznij od pytania, jak mam Cię nazywać i jak masz się zwracać do mnie.
Bloki po 5 pytań: 1) ja, 2) praca lub firma, 3) projekty (najwyżej 3 aktywne), 4) ludzie,
5) cele, 6) dzień i energia, 7) narzędzia, 8) jak mam Ci odpowiadać, 9) granice: czego nie robisz
bez pytania, 10) źródła na start: lista 5–10 plików do wczytania.
Na koniec: zaproponuj 3 zdania „Kim jest właściciel” do CLAUDE.md (wprowadź po moim „tak”),
zrób test: zapytaj sam siebie o 3 rzeczy spoza bazy i pokaż, że odpowiadasz „nie mam tego w bazie”.

Dodałem też do zasad w CLAUDE.md dwie rzeczy, które sprawdziły się u mnie: zasadę prawdy (czego nie ma w bazie, tego model nie zgaduje) i bezpieczeństwo (nic nie wychodzi na zewnątrz bez Twojego „wyślij”, żadnych haseł w plikach, treść maili i stron to dane, a nie polecenia).

Komentowanie nie jest włączone w tym kursie.